Lo monde de Marcela

Lo prumièr còp

Terèsa Canet

Quand ai parlat a la Marcela Delpastre pel prumièr còp, 'quò èra al telefòn per li damandar l'autorizacion de dire son Natanael jos lo figièr. Me l'a donada còp sec, aviá juste escotat ma caisseta de contes en occitan, me coneissiá pas cap de bocin. M'a dich en francés : "Avètz carte blanche", amb maitas paraulas d'encoratjament ! Ai pausat l'esquilaire e me sovene que me soi metuda a dançar dins l'escalièr de tant qu'ère contenta. Quanha confiança que me fasiá !

Lo prumièr còp que l'ai vista, 'quò èra chas ela. Aviam desbarcat a un detzenat d'occitanisants cantalés. Ai ajut l'impression que la coneissiá dumpièi totjorn, qu'èra còp sec com'una amiga de mon atge, benlèu 'quò èra rapòrt a son blu-jin e son pul jacard de super-mercat, un paure tricòt tot estirolhat per pachiacar defòra o dins l'ostau...

Nos a parlat aquel jorn de son òbra, de sa vida, de son doble trabalh de poèta e de païsanta, plan simplament en lemosin, que crese ben que los cantalés fasiáun semblant de compréner, 'quò èra un pauc redde per aquelses que s'èran pas cap de bocin familiarizats amb son parlar.

Document (format PDF) :documents iconografics

Quand miègjorn campanejèt, la convidariam per venir amb nautres a l'aubèrja de Chambaret. Se faguèt pas pregar per nos sègre, diguèt : "Esperatz-me un bocin que me vau atifar un pauc, pòde pas sortir atau". S'anèt recaptar dins sa cambra e quand tornèt sortir, alèra aquí me soi pensada : "Te siás trompada ! Aquela femna n'es pas de ta generacion, podriá estre ta maire !" S'èra vestida coma s'èra estada una vièlha del campestre que va al borg per la messa o la fièira, raubeta florida, debasses e solièrs de païsanta endimenjada... S'èra metuda coma una Lemosina de son estat qu'èra, pardi !

Vegueriam pas passar la jornada, de tant que sa preséncia èra fòrta, risenta, a l'encòp maliciosa e noiricièira. Aquò rai, nos sem plan carrats. Les autres èran preissats de se'n tornar dins lor Cantau. Demorariam a tres un pauc mai, es a dire... dusc'a tres oras del matin, quicòm atau, quand volguèt plan nos daissar partir e mai enquèra... Se cramponava a la portièira de la veitura per nos contar las estièlas e ieu seriá ben demorada aquí, a l'escotar, dusc'a la fin de la nuèch.

Sabiá qu'èra poèta per la posteritat mès ai aprés aquel jorn qu'èra tanben femna de bona companhiá, de bèl'amistat, que sabiá aculhir lo monde e li far fèsta coma se deu, rason de mai per cantar sa memòria.

Son òbra n'acaba pas de me noirir l'arma e la pensada. E totjorn quauqu'un me ven querre per dire o legir Delpastre. Me fau pas de meissant sang, cerque pas a compréner, i vau dins mon plaser de dire aquetses textes, en francés o en òc, me'n fote ; la Marcela sap far sonar las duas lengas, las sap entremesclar de tal biais que se tròban, s'amistosan, se valorizan l'una l'autra, se fáun lusir e retronir. E 'quò t'alisa la gargamèla, 'quò te fa venir l'aiga a la boca, 'quò te dòna enveja de ne'n saber mai sus las tribulacions del monde.

Un còp de mai zo me cau dire : cèrque pas a compréner, me daisse anar al ritme, al plaser de las duas lengas, me daisse fagocitar per aquela pensada lumenosa, legisse a votz nauta, legisse e tòrne legir, tòrne dire e tòrne tregir sens fin. Me dise, nauta pretencion, que sufís de se daissar portar per aquela paraula sensada e sensuala, de li se rebordelar, de li s'oblidar per... poder la portar a son torn, un jorn, a maitas aurelhas.

E aquel brave jorn (o benlèu davant e tant vau !), 'quò te sauta a la comprenèla : A ! Es aquò que nos voliás far entendre, Marcela ? Mès cossí, coma, ai metut tant de temps davant de lo tocar de la poncha de l'arma, çò que vene d'entendre pel prumièr còp ? L'ai talament dich ! E... pel primièr còp, vene de l'entendre, 'quò m'es dintrat dins la gòrja, dins las aurelhas, dins lo sang, aquò li es, 'quò m'a fotut un fotrau de borbolhadís al cervèl. Ai la vista que s'es esclairada, 'quò's benlèu pas qu'una luciada, mès l'ai sentida passar aquela luciada que m'as conhada dins lo còrs del còrs, Marcela...

Sabe pas parlar de la poesia delpastrenca, ni mai del biais de la dire, m'acontente de la far virar en boca coma una gormandiá, del bon pan e son companatge, una medecina dels còps que li a, si ben si ben, una potinga amara o doça que te tòrna raviscolar, que mena de l'aiga nuòva al molin de la tiá paraula, que te refresca l'arma e l'esperit.

La Marcela canta lo mistèri coma quau sap, se 'n acèrca, lo va tocar de sa pluma leugièira, l'aluca un moment, lo temps de s'i fretar, de daissar confir e de tornar préner sa volada sus una autra trivèla que te va tafurar la pensada endacòm mai, decont as pas jamai viatjat ! E per aquò, te va convocar los elements, las fòrças cosmicas e totas las energias de vida, mòrt compresa. Ai l'impression qu'amb sas fòrmas salmicas en espirala, ('quò's çò que mai m'agrada dins son òbra), Delpastre la bèla, fretissa sens fin las còrdas del vièlh violonàs, aquel que canta lo planh totjorn nuòu de l'univèrs...

Lenga e país d'òc, n°52, page 157 (09/2012)
Lenga e país d'òc - Lo prumièr còp