Tèxtes

No pasarán / Passaràn pas

Comentari de documents

Marie-Jeanne Verny

Dins l'antologia que publicam aquí, un poèma de Max Allier1 conten una allusion a un eslogan vengut famós, que sovent òm se'n rampèla pas l'origina.

Aquela sesilha a pas per objectiu primièr un objectiu linguistic. Son objectiu primièr es l'utilizacion de la lenga per lo comentari d'un document iconografic e a la mesa en relacion d'aqueste amb d'autres documents.2

Pasmens, a l'escasença del títol d'aqueles documents, se poirà faire una remarca sus las proximitats / diferéncias entre espanhòl e occitan, plan utilas per los escolans qu'estúdian las doas lengas.

Una causa que practiqui dins mos corses de lenga, es de demandar als escolans ispanistas d'aver totjorn amb eles una ficha divisida en 3 colònas : oc / esp / fr. Cada còp que i a proximitat entre doas d'aquelas lengas e que i pòt aver confusion, los escolans marcan la forma corrècta dins las tres lengas. Aquel biais de far valoriza la comparason e fòrabandís la nocion de Afautaf. En mai d'aquò, l'utilizacion d'un tablèu a tres intradadas a l'interès de luchar contra la "binaritat", tròp sovent reductritz. De còps, trobarem l'occitan puslèu mai pròche del francés, d'autres còps, se sarrarà mai de l'espanhòl.

A prepaus de No pasarán / passaràn pas

1 proximitat : la morfologia del futur, malgrat la diferéncia d'accent grafic : esp : pasarán / oc : passaràn

2 diferéncias :

Sintaxi : per l'occitan modèrn3, al mens lengadocian, la sintaxi de la forma negativa es diferenta de la de l'espanhòl. La negacion se redusís a la particula "pas".

Mon tablèu es aital presentat :

espfròc
no pasaránils ne passeront paspassaràn pas

e fau remarcar als escolans que lo francés emplega dos mots per marcar la negacion "ne...pas", e que l'occitan e l'espanhòl ne gardan cadun un. Aquela particularitat es soslinhada cada còp que se presenta una error de la part dels estudiants e lo reflèx finís per dintrar.

Prononciacion e grafia : lo son [s] en posicion intervocalica es notat [s] en espanhòl, e [ss] en occitan, coma en francés. Correlativament, lo [s] intervocalic en occitan se pronóncia [z] e non pas [s] coma en espanhòl, error que fan sovent los escolans. Aquela particularitat tanben es notada dins lo tablèu de comparason de las tres lengas.

Comentari de l'imatge

1- Identificacion de l'òbra.

Autor ? N'i a pas. es una aficha anonima.

Foncions de l'aficha ? Destinataris ? Quines mejans per tocar lèu ?

Títol : a qué se referís ? (cf. discors de Dolorès Ibarruri, en annèx 2)

Luòc de conservacion : l'aficha es presenta sus tot un fum de sits internet sus la guèrra
d'Espanha. Exemple, entre tantes maites :
http://stephanevallet.numeriblog.fr/.a/6a00d8341c8a9953ef01156f469d5b970c-popup

2- Descripcion de l'òbra. Remarca : serà plan de mostrar als escolans un exemplar en color.

Lo document compren una part de tèxt e una part d'imatge.

Òm se demandarà cossí lo tèxt es dessenhat ? Amb de qué son fachas las letras ?

Òm s'interrogarà puèi sus l'imatge.

Las linhas e los plans

  • los diferents plans e las linhas de fòrça de l'imatge. Que meton en valor ? Faire cercar las linhas qu'esturcturan lo dessenh. Òm i pòt veire una crotz. Quinas conotacions ? Los personatges del primièr plan. Se'n destrian mai que mai quatre. Comentar la causida. Remarcar lo personatge feminin. Metre en rapòrt amb lo tèxt de D. Ibarruri.
  • Lo rèire-plan : que cerca de mostrar ?
  • Lo moviment dels personatges : metre en rapòrt lo moviment dels personatges del segond plan e aquel del rèire-plan (impression d'unanimitat dins lo moviment / la lucha)

Las colors

  • Quinas son las colors utilizadas ? (faire remarcar la dominança de colors primàrias : recerca d'eficacitat, de metre en relacion amb d'autres mejans, ja vistes o de veire pus tard : títol e grafisme d'aqueste, linhas, dramatizacion de la scèna...)
  • Las valors (mai o mens clar o escur) : remarcar cossí permeton tanben de destriar los plans (metre en relacion amb la question precedenta).

3 - Interpretacion de l'òbra

Reprene totes los elements de las questions precedentas e ne tirar los sens bastit per l'elaboracion de l'òbra : important : lo sens nais de l'òbra, li es pas prealable (çò que vòl pas dire, de segur, que l'autor aviá pas cap d'intencion).

Sintèsi : Que representa lo tablèu ?

  • Quines ne son los personatges representats ? Quines autres personatges son evocats pel títol ?
  • Lo luòc : es important ? Se pòt localizar ? Perqué ?
  • Qu'avètz sentit en vesent l'òbra ? Aquí lo professor farà comparar las reaccions dels escolans.
  • Que voliá faire sentir l'autor de l'òbra, a vòstra idèa ?

Metre l'aficha en comparason amb los dos autres documents e faire cercar las relacions :

  • lo tèxt de la Pasionaria
  • la fòto de bandièra

Annèx 1

Annèx 2

Tre lo 19 de julhet de 1936, Dolorès Ibaruri, la Pasionaria3, manda del balet del Ministèri de l'interior, a Madrid, un rampèl immortalizat per la formula famosa : "No pasaran" (Passaràn pas). Aquel eslogan vai venir la consigna de tot lo camp republican e de totes los antifascistas del mond.

Donam aquí la revirada occitana d'aquel discors. Entre maitas causas, se i poirà veire lo cas que fasiá la Republica Espanhòla, abans lo còp d'estat franquista, de sos pòbles : "Pòbles de Catalonha, del País Basc e de Galícia ! Espanhòls d'en pertot !"

Nos a semblat interessant de prepausar als escolans/estudiants un trabalh d'estudi comparatiu de documents : lo tèxt - sorga de l'eslogan, una aficha, e una foto d'una bandièra en situacion.

"Obrièrs ! Païsans ! Antifascistas ! Espanhòls patriòts ! Cara al soslevament militar fascista, totes de pè ! Aparam la Republica ! Defendem las libertats populàrias e las conquistas democraticas del pòble !

Pels comunicats del govèrn e del Front Popular, lo pòble sap la gravitat del moment que vivèm. Al Maròc e dins las Canàrias, los trabalhaires son en lucha pròche de las fòrças demoradas fisèlas a la Republica, contra los militars e los fascistas soslevats.

En cridar "Lo fascisme passarà pas, los borrèls d'octòbre passaràn pas" Los obrièrs e los païsans de las províncias d'Espanha se jonhon a la lucha contra los enemics de la Republica. Los communistas, los socialistas e los anarquistas, los republicans democrats, los soldats e las fòrças demoradas fidèlas a la Republica an fach patir lors primièras desfachas als factioses que rebalan dins la fanga de la traïson l'onor militar que se'n cresián tant.

Tot lo país fernís d'indignacion per aqueles miserables que vòlon faire tombar l'Espanha democratica e populara dins un infèrn de terror e de mòrt.

Mas passaràn pas !

Espanha tota s'aprèsta al combat. A Madrid, lo pòble es per carrièras, sosten lo govèrn e l'encoratja amb son energia e son esperit de lucha, per tal que los militaris e los fascistas soslevats sián complètament escrachats.

Jovents, aprestatz-vos al combat !

Femnas, femnas del pòble eroïcas ! Remebratz-vos de la lucha de las femnas de las Asturias en 1934. Luchatz vos tanben pròche dels òmes per aparar la vida e la libertat de vòstres dròlles que lo fascisme menaça !

Soldats, filhs del pòble ! Demoratz fidèls al govèrn e a la republica, luchatz al ras dels trabalhaires, al ras de las fòrças del Front Popular, al ras de vòstres parents, de vòstres fraires e de vòstres companhs ! Luchats per l'Espanha del 16 de febrièr, luchatz per la Republica, ajudatz-los a trionfar !

Trabalhaires de totas las tendéncias ! Lo govèrn met entre las vòstras mans d'armas per sauvar Espanha e lo pòble de l'orror e de la vergonha que representariá la victòria dels borrèls d'octòbre cobèrts de sang. Que degun trantalhe ! Que siam totes lèstes per l'accion ! Cada obrièr, cada antifascista se deu considerar coma un soldat armat.

Pòbles de Catalonha, del País Basc e de Galícia ! Espanhòls d'en pertot ! Defendem la Republica democratica, assolidam la victòria obtenguda pel pòble lo 16 de febrièr.

Lo partit comunista vos sona al combat. Sona d'en primièr los obrièrs, los païsans, los intellectuals e prene un pòst de combat per espotir definitivament los enemics de la Republica e de las libertats populàrias. Visca lo Front Popular ! Visca l'union de totes los antifascistas ! Visca la republica del pòble ! Los fascistas passaràn pas ! Passaràn pas ! No pasarán !"

(1) Max ALLIER - Ai viscut los jorns de vergonha / Amb aquò mon temps a traucats / morre nud un moment dau mond / entrumit Grèus d'umanitat / d'òmes escurs salits de l'ombra / diguèron au mau non passaràs.

(2) egon Alibert (Gramatica occitana, p. 227) : "Non" representa la negacion de la vièlha lenga d'òc. L'usatge ancian subsistís encara dins un grand nombre d'expressions formularas o proverbialas". Donc "Non passaràn" es tanben una paraula de bon occitan, per marcar l'intensitat de la negacion.Vernet (Dictionnaire grammatical de l'occitan moderne, p. 240 ) dit "Les formes "non vòli, non vòli pas" sont stylistiquement (ou dialectalement) marquées"

(3) Dolores Ibarruri Gómez dite la Pasionaria (Gallarta, Biscaye, 1895 - Madrid, 1989). Membre de la direccion del partit communista espanhòl a comptar de 1932, militèt activament per la causa republicana del temps de la guèrra civila.

Lenga e país d'òc, n°49, page 91 (05/2010)
Lenga e país d'òc - No pasarán / Passaràn pas