Practicas

Lo baselic

Un conte de Joan-Francés Blader, en classe de 5e

Delphine Castaing

Lo trabalh que presenta Delfina Castaing, professora certificada d'occita a Samatan (Gers) lo faguèt a partir de sa practica pedagogica personala e dins l'encastre d'una reflexion preparatòria a la publicacion de documents d'acompanhament del programa del palier 1 del collègi (BOEN HS n°10 del 4 d'octobre 2007). Los documents d'acompanhament foguèron pas publicats oficialament, mas nos sembla de bon ara de donar al legeires de Lenga e País d'òc l'integralitat d'una demarcha didactica fina e que s'apieja sus lo programa en ne comprenent l'esperit e los objectius, tan lengatgièrs e accionals coma culturals. Son projècte est de trasmetre un conte de Blader d'un biais agradiu e dinamic en bastir un jòc a partir d'aquel conte.

Lo patrimòni literari occitan abonda d'òbras remirablas que son autan de supòrts pedagogics entà balhar lo gost de la lenga e de la cultura occitanas. Au collègi, dins las classas d'iniciacion, los contes meravilhoses seràn naturalament utilizats. Au programa deu cors de francès, pòden constituir l'escadença d'un projècte en interdisciplinaritat. Pr'aquò, dins aqueras classas, se lo conte ajuda au banh linguistic pòt tanben, pr'amor de la sua riquesa, pausar problemas de comprengueson.

Dessin d'un collégien de Samatan (32)

D'auta part, se lo conte ei planvengut dins ua classa de 6°, pòt arribar que siá jutjat mainadèr dins los autes nivèus. Fin finala, en dehòra de las questions d'apreciacions, que demòran cambiantas en fonccion de las classas, se pausa lo problema de l'utilizacion deu conte : supòrt per un estudi lexical e gramatical, per la descobèrta deu patrimòni orau deus contes tradicionaus... Lo projècte deu Baselic èra de perméter la descobèrta d'aqueth patrimòni literari e d'amiar los eslhèves de cap tà capacitats de produccion e d'interaccion oralas de nivèu A2. Aquera sequéncia de 5 sesilhas se pòt concéber dambe classas de cinquena au darrèr trimèstre. La tòca deu projècte consista dins la realizacion, a partir deu conte, d'un jòc de l'auca numerizat en tot utilizar imperatius.

La sequéncia qu'ei presentada per fichas qu'apitan las amiras de cada sesilha, en fonccion de las diferentas competéncias, los elements utiles a la preparacion de la sesilha e lo debanament de la sesilha en classa.

Aqueth projècte se pòt hér en cinc oras que progressan atau : 1 - Presentacion deu conte e reinvestiment deus aquesits a l'orau ; 2 - Apregondiment de la comprengueson ; 3 - Investiment de las competéncias ; 4 - numerizacion deu jòc ; 5 - Jòc en occitan e utilizacion de las competéncias.

Lo baselic

I a ua bèstia sauvatja, cent còps mès tarribla que los lions e los orsis. Aquò es lo Baselic. Per bonur, es sol de son espècia.

Lo Baselic a lo còs d'ua loira, dambe un cap d'òme coronat d'aur, coma los emperaires e los reis. Contra eth, lo hèr, lo plomb, lo poson, pòdon pas arren. D'ua sola espiada hè càiger reddes mòrts los òmes e las bèstias. Autanlèu que li hèn véser son visatge dens un miralh, crèba. Mès un aute Baselic vai sèt ans après.

Nuèit e jorn, lo Baselic viatja sus tèrra en cercar lo hons de las cistèrnas e deus potzis. Malur aus òmes, malur a las hemnas, malur sustot aus mainatges que se clinan suus rebòrds de potzis, ende escopir o gitar pèiras dens l'aiga. Deu hons enlà, lo Baselic los apèra, e n'entenon pas mès parlar. Pr'aquò, vatz véser que quauque còp la mala bèstia a un maishant quart d'ora a passar.

I avèva autes còps, dens un casau de Mauvesin, un potz que balhava ua aiga tan sanitosa, tan bona, tan leugèra, que tots los vesins n'anavan tirar, dambe la permission deu mèstre.

Un jorn, aquera aiga vengoc tot d'un còp trebosa e pudenta, au punt que tot lo vesiat n'estoc emposoat.

- Mia, ça digoc lo mèstre a la servanta, probable que quauque galapian m'aurà gitat ua carronha deguens lo potz. Vèi me cuèlher tres Espanhòls ende la ne tirar.

- Mèstre, vos pressetz pas tant. Davant d'anar cuèlher los tres Espanhòls, cau espiar tot au hons deu potz.

- Mia, lo potz es tròp prigond e tròp negre ende poder espiar tot au hons.

- Paciença, mèstre. Atendètz-me aciu. Arren que lo temps de montar a ma cramba e de tornar en tot córrer.

De temps que lo mèstre atendèva, lo Baselic, que viatjava devath tèrra, s'estancava au hons deu potz. Gaireben au medish moment, la serventa arribava dambe un petit miralhet.

- Venguètz au potz, mèstre ! Venguètz au potz !

Lo Baselic escotava deu hons estant, e se pensava :

- Aquí gents que n'an pas per longtemps a víver.

- Venguètz au potz, mèstre ! Venguètz au potz !

- Mia, que vòs hér d'aqueth tròç de miralhet ?

- Espiatz, mèstre. Espiatz.

La servanta virèc son petit miralhet de caps au sorelh, qu'envièc sa lutz dinc au hons deu potz.

Lo Baselic escotava d'enbàs estant, e se pensava :

- Aquí gents que n'an pas per longtemps a víver.

Alavetz, levèc lo cap. Mès lo miralhet li muishèc lo son imatge, e la mala bèstia crebèc suu còp.

Espiatz, mèstre. I a duas carronhas au hons deu potz. Avèvatz rason. Vau cuèlher tres espanhòls.

Tau dit, tau hèit. Un Espanhòl s'estaquèc la còrda deu potz a l'entorn deus rens, e se hascoc devarar enbàs pers sos dus camaradas, ajudats peu mèstre e per la servanta. Un moment après, tornava montar en portar un gròs canhàs poirit. Un còp la carronha enterrada, l'Espanhòl tornèc devarar, e remontèc dambe lo còs deu Baselic. La mala bèstia avèva lo còs parièr au d'ua loira, dambe un cap d'òme coronat d'aur, coma los emperaires e los reis.

Los tres Espanhòls pagats e partits, lo mèstre darriguèc la corona d'aur, e digoc a la servanta :

- Pren-te aquò, mia. T'ac as plan ganhat, òc-ben de segur. E ara, enterrem lo Baselic.

Aquí coma la mala bèstia moriscoc, a Mauvesin, per lo petit miralhet d'ua serventa, que venoc fòrt car la corona d'aur a un joielèr de Tolosa, e trobèc atau un bon marit. Per sèt ans la tèrra se trobèc desbarrassada deu Baselic. Mès alavetz ne vasoc un aute. Pr'aquò n'èi pas jamès augit a díser qu'auja tornat paréisher a Mauvesin.

Dictat per la defunta Madama Baisha, de Mauvesin (Gèrs).
La cresença deu Baselic es enqüèra plan espandida en Gasconha.

Conte tirat deus Contes de Gasconha, seconda garba, per Joan-Francès Bladèr

Sesilha I

Objectiu : presentacion deu conte e re-investiment deus aquesits a l'orau
Competéncias : comprénguer, escotar ; parlar : prénguer part a ua discutida, parlar de contunha
Durada : 1 ora

Preparacion

Capacitats

Comprénguer l'orau

Poder comprénguer ua intervencion orala quan ei simpla e clara.

  • las expressions de la vita vitanta e de las relacions socialas.
    • salutacions : Adishatz, Adiu
    • la cortesia : Se vos platz, Mercia
    • los gosts, los avises : Que'n pensatz ?
  • las instruccions e las consignas simplas.
  • Prenguètz lo quasèrn, la trossa... Hasètz silenci e escotatz.
  • lo lexic de l'environament pròche :
    • lo lexic de las bèstias : la loira, los orsis, un canhàs, ua bèstia...
    • l'identitat : un òme, ua serventa, lo mèstre, los vesins, un rei...
    • l'environament pròche : lo casau, lo potz, la cramba...
    • l'environament naturau : l'aiga, la tèrra, ua pèira...
    • le descopatge deu temps : la nuèit, lo jorn, un moment, un quart d'ora, au medish moment...
    • las chifras : tres, sèt
    • le còs : lo còs, lo cap

Parlar. Expression orala de contunh :

L'eslhève poirà produsir d'un biais simple perpaus suu monde e sus las causas.

  • presentacion (quauqu'un o quaucom) :
    • presentar quauqu'un : lo Baselic es ua loira dambe un cap d'òme , la serventa es joena...
  • descripcion (l'eslhève poirà identificar, qualificar e situar) :
    • personatges imaginaris : lo Baselic a un cap d'òme e un còs de loira.
    • las particularitats, las costumas : lo Baselic viatja devath tèrra, lo Baselic tua d'un espiar..
    • los objèctes : Lo miralh es petit, lo potz ei pregond e escur.
  • informacions. L'eslhève pòt balhar informacions sus :
    • la data : Quina es la data deu jorn ? La data deu jorn es...
    • los lòcs : Lo Baselic es dins lo potz, Lo potz es dins lo casau.
    • un itinerari : Lo Baselic viatja devath tèrra.

Parlar. Interaccion orala

L'eslhève pòt interagir d'un biais simple dambe debit adaptat e reformulacions.

comunicacions socialas :

    • saludar : Adishatz
    • remerciar, demandar dambe cortesia : Mercia, Se vos platz Madama/ Mossur ?
    • demandar : Me cau...
  • las indicacions chifradas : l'ora : Quina ora es ? - Son uèit oras e mièja.
  • descripcions : ua illustracion : suu mon dessenh, suu ton dessenh, vesi que... se pòt véser... i a...

Coneishenças

  • objectius lexicaus :
    • lo lexic de la presentacion : un òme, ua hemna, un mèstre, ua serventa
    • lo lexic deu còs : un còs, un cap
    • le lexic de l'environament pròche : un casau, un potz, un miralh
    • lo descopatge deu temps : la nuèit, lo jorn, un quart d'ora, un moment, sèt ans .
  • objectius fonetics :
    • las finalas vocalicas en -e e -a
    • las diftongas : [au][ui], [ei], [eu]: Mauvezin, loira, reis, autanlèu...
    • la finala consonantica -s : pas/ lions...
    • le "h" iniciau ['h] : lo hèr
    • le "r" finau mut : véser, tirar
    • les intonacions interrogativas e declarativas
    • objectius gramaticaus :
  • los possessius
    • la contraccion de "sus" e de l'article
    • los auxiliairis a la 3° persona deu singular au present de l'indicatiu.
    • lo present de l'indicatiu a la 3° persona deu vèrbe poder, véser.
    • lo present de l'indicatiu deu vèrbe se passejar, prénguer, a la 3° persona deu singular
    • la sintaxi de la frasa simpla
  • objectius culturaus :
    • lo conte occitan e las suas particularitats.
    • J.-F. Bladèr, collector en Gasconha
    • lo bestiari mitologic

Transversalitat deus aprendissatges

Parlar :

  • parlar sus imatges : díser la significacion d'illustracions
  • comunicar : escotar l'aute
  • mestresar la lenga : trobar los personatges d'ua istuèra, reconéguer los diferents moments de l'istuèra, perpausar ipotèsis.
  • estructurar e aumentar lo son vocabulari

Lo materiau de la sesilha

  • conte Lo Baselic, tirat deus Contes de Gasconha, segonda garba per J.F Bladèr
  • ua huèlha blanca

Debanament durada 50 mn

Rituaus de dintrada : 10 mn

  • arcuèlh : l'ensenhant arcuèlha la classa en occitan e balha las consinhas de debuta de cors. La classa saluda l'ensenhant en occitan.
  • Adishatz a totes ! - Adishatz ! Prenguètz lo quasèrn. Prenguètz la trossa se vos platz. Setatz-vos, mercia ; Hasètz silenci. Escotatz.

data e aperet : costuma de la presentacion deu bilhet d'aperet en classa entièra.

Consignas : 1 mn

Demandar aus eslhèves de barrar la trossa, lo quasèrn pòt sufir entà favorizar las condicions d'escota. Barratz los quasèrns e las trossas.

Ua organizacion especiala de la classa pòt èster creada per la circonstància, s'aquò vos ei possible : cadièras botadas en mièg-cercle, cors realizat dins ua sala especifica...

Lo conte : 10 mn

Lo Baselic qu'ei un conte brac, que ne presenta pas gaire dificultats sintaxicas particularas. Los camps lexicaus son de bon comprénguer dins aqueth nivèu de compe­téncia deus eslhèves.

Pendent lo conte, l'elocucion qu'ei pausada e clara, los elements que pòrtan lo sens deu conte son botats en relèu (descripcion deu Baselic, elements perturbators, solucion e fin deu conte).

Se pareish necessari, e entà que la comprengueson orala globala sia assegurada, cau tornar contar los elements problematics.

Dins Lo Baselic, las formulas tradicionalas d'introduccion e de conclusion deus contes occitans (Jo que sabi un conte. I avèva un còp... E crac e cric, lo mon conte es finit. E cric e crac, mon conte es acabat. ) ne son pas presentas.

Pr'aquò, entà melhorar enqüèra l'atencion, indicar los moments deu conte e hargar l'imaginari deu conte entaus eslhèves, seràn de bon utilizar.

Per l'ensenhant-contaire la comunicacion deu sens e deu plaser en màger. Se deu adaptar a la classa, utilizar lo segond gra entà sauvar l'atencion de la classa de la debuta a la fin deu conte. L'utilizacion deu mime, de la personificacion deus personatges dambe la designacion d'eslhèves se pòt hér a condicion que sia explicita, rapida e que ne copa pas jamès lo ritme deu conte e la focalizacion deus eslhèves sus subjècte deu conte.

L'ensenhant ne balha pas jamès la paraula a la classa, los eslhèves demòran a l'escota deu conte.

Verificacion de la comprengueson globala : 10 mn

A la fin deu conte, lo professor balha ua huèlha blanca aus eslhèves. La verificacion de la comprengueson orala se hè per dessenh dambe la representacion illustradas deus elements comprés. Cadun, en autonomia, dessenha çò qu'a comprés deu conte. Lo professor pòt balhar dralhas a l'orau e la consigna qu'ei escriuta au tablèu : Dessenhatz sus la huèlha çò qu'avètz comprés deu conte : los personatges, los objèctes, los endrets. Qu'avètz dètz minutas entà representar per dessenh los personatges, los objèctes e los endrets importants dins lo conte. Au cap de cinc minutas, deishatz los eslhèves devisar entre eres. Perpausatz de tornar díser passatges deu conte entà melhorar la comprengueson.

Restitucion deu conte : 20 mn

A la fin d'aqueth periòde, los eslhèves van descríver las suas illustracions a la classa.

Aquera descripcion d'illustracions personalas permet de presentar e de manipular los possessius e las suas contraccions mès tanben lo lexic de la descripcion : Suu mon dessenh, i a ua bèstia dambe un cap d'òme e un còs de loira, Suu mon dessenh, vesi un potz ; Suu mon dessenh, se pòt véser un miralhet...

La presentacion deus dessenhs se pòt hér en interactivitat entà eslarguir l'utilizacion deus possessius : Suu son dessenh, vesi... Suu ton dessenh, i a... Suus nòstes dessenhs, se pòt véser...

Los vèrbes, atau coma las frasas utilas a la descripcion, son bastidas suus aquesits de la classa : vesi que... i a... se pòt véser...

Entà favorizar la memorizacion sintaxica e fonetica, aqueras formulacions son ditas a l'orau, en classa entièra.

D'un biais identic, l'introduccion deus possessius se hè dambe los exemples tirats de la vita de classa : Qui a desbrembat lo son quasèrn ? Qu'èi desbrembat lo mon quasèrn.

Aqueras formulas de descripcion seràn fixadas en fin de cors, atau coma los possessius e las contraccions d'articles utilizats.

La participacion orala qu'ei organizada e relhevada per un secretàri de sesilha entà perméter a cadun de parlar (lo secretàri qu'ei cargat de notar las participacions e tanben de senhalar los eslhèves que n'an pas parlat).

Atau, lo conte se torna construsir dambe los dessenhs deus eslhèves.

Los camps lexicaus son fixats au tablèu au hiu de las presentacions d'illustracions. Seràn eres tanben fixats suu quasèrn a la fin de l'ora.

Aqueras illustracions seràn sauvadas peus eslhèves, torneràn servir dins un aute moment de la sequéncia.

Document (format PDF) :Lo Baselic : QCM

Sesilha 2

Objectiu : apregondiment de la comprengueson.
Competéncias :comprénguer (escotar, legir) ; parlar (prénguer part a ua devisada) ; escríver
Evaluacion : comprénguer (escotar, legir)
Durada : 1 ora

Preparacion

Capacitats :

Comprénguer l'orau

Poder comprénguer ua intervencion orala quan ei simpla e clara.

  • las expressions de la vita vitanta e de las relacions socialas.
    • salutacions : Adishatz, Adiu
    • la cortesia : Se vos platz , Mercia
    • los gosts, los avises : Avètz comprès ?
  • comprénguer las instruccions e las consignas simplas. Prenguètz lo quasèrn, la trossa... Hasètz silenci e escotatz.
  • comprénguer lo lexic de l'environament pròche :
    • lo lexic de las bèstias : la loira, los orsis, un canhàs, ua bèstia ...
    • l'identitat : un òme, ua serventa, lo mèstre, los vesins, un rei...
    • l'environament pròche : lo casau, lo potz, la cramba
    • l'environament naturau : l'aiga, la tèrra, ua pèira
    • le descopatge deu temps : la nuèit, lo jorn, un moment, un quart d'ora, au medish moment.
    • las chifras : tres, sèt
    • le còs : lo còs, lo cap

Expression orala de contunh

  • L'eslhève poirà produsir d'un biais simple perpaus suu monde e sus las causas.
  • presentacion (quauqu'un o quaucom) : presentar quauqu'un : Lo Baselic es ua loira dambe un cap d 'òme, La serventa es joena...
  • descripcion. L'eslhève poirà identificar, qualificar e situar :
    • personatges imaginaris : Lo Baselic a un cap d'òme e un còs de loira.
    • las particularitats, las costumas : Lo Baselic viatja devath tèrra, Lo Baselic tua d'un espiar.
    • los objèctes : Lo miralh es petit , Lo potz ei pregond e escur.
  • informacions. L'eslhève pòt balhar informacions sus :
    • la data : Quina es la data deu jorn ? La data deu jorn es...
    • los lòcs : Lo Baselic es dins lo potz, Lo potz es dins lo casau. .
    • un itinerari : Lo Baselic viatja devath tèrra

Interaccion orala.

L'eslhève pòt interagir d'un biais simple dambe debit adaptat e reformulacions.

  • comunicacions socialas :
    • saludar : Adishatz
    • remerciar, demandar dambe cortesia : Mercia, Se vos platz Madama / Mossur ?
    • demandar : Pòdi...
  • las indicacions chifradas : l'ora : Quina ora es ? Son uèit oras e mièja.
  • descripcions : ua illustracion : suu mon dessenh, suu ton dessenh", vesi que... se pòt véser... i a...

Coneishenças

  • objectius lexicaus :
    • lo lexic de la presentacion : un òme, ua hemna, un mèstre, ua serventa
    • lo lexic deu còs : un còs, un cap.
    • le lexic de l'environament pròche : un casau, un potz, un miralh..
    • lo descopatge deu temps : la nuèit, lo jorn, un quart d'ora, un moment, sèt ans.
  • Objectius fonetics :
    • las finalas vocalicas en -e e -a
    • las diftongas : [au][ui], [ei], [eu] : Mauvezin, loira, reis, autanlèu...
    • la finala consonantica -s : pas / lions...
    • le "h" iniciau ['h] : lo hèr
    • le "r" finau mut : véser, tirar
    • les intonacions interrogativas e declarativas
  • Objectius gramaticaus :
    • los possessius
    • los imperatius
    • los auxiliairis a la 3e persona deu singular au present de l'indicatiu.
    • lo present de l'indicatiu a la 3e persona deu vèrbe poder, véser
    • lo present de l'indicatiu deu vèrbe se passejar, prénguer, a la 3e persona deu singular
    • la sintaxi de la frasa simpla
  • Objectius culturaus :
    • lo conte occitan e las suas particularitats.
    • J.-F. Bladèr, collector en Gasconha
    • lo bestiari mitologic

Transversalitat deus aprentissatges

Parlar :

  • mestresar lo lengatge d'evocacion : poder legir un conte en tot se hér comprénguer
  • comunicar : escotar l'aute, presentar las suas ideas dins ua discutida collectiva, argumentar
  • estructurar e augmentar lo son vocabulari

Legir : comprénguer tèxtes literaris

Escríver : apregondir la comprengueson deu tèxte.

Lo materiau de la sesilha

  • conte "Lo Baselic", tirat deus Contes de Gasconha, segonda garba per J.F Bladèr
  • QCM de comprengueson generala
  • exercici d'aplicacion suus imperatius a partir d'un diaporama illustrat
  • diaporama d'exercici suus imperatius
  • la construccion de l'imperatiu document de cors.

Debanament durada 50 mn

Rituau d'arcuèlh : 5 minutas

Arcuèlh e aperet : salutacions e consinhas.

ex : Adishatz a totes ! Coma va ? Adishatz ! Va plan, Pòt anar, mercia !

Prenguètz lo quasèrn, la trossa, setatz-vos.

Installacion d'ua interactivitat orala per la realizacion deu bilhet d'aperet.

Entà organizar e evaluar que la participacion ei partatjada dins la classa, un secretari navèth ei designat a cada ora (en tot seguir la lista alfabetica). Aqueth secretàri relheva cada participacion sus ua lista per ua barra (o duas s'avisatz la classa d'ua valor doblada per las participacions presentant elements sintaxics, gramaticaus o lexicaus navèths). Aqueth seguit permeterà la participacion de cada eslhève. Serà relhevada en fin de cors e servirà entà hér ua nòta d'orau per l'ora o per lo trimèstre en fonccion deu vòstes objectius. Lo principau avantatge d'aqueth seguit qu'ei de susvelhar la reparticion de la paraula.

Las pistas d'aquera interactivitat de debuta de cors son balhadas autanlèu la debuta de l'annada e completadas au hiu de la progression.

Exemples d'amòrças per l'aperet : Cresi que la question ei : qui èra lo secretari lo darrèr còp ? Me sembla que lo secretari èra... ? Au mon punt de vista, la question que seguish ei : qui serà lo secretari auèi ? Benlèu que lo secretari auèi ei... ?

Peu bilhet de debuta de cors, las questions pòrtan sus l'ora, la data, l'annada, lo nom deu professor, la sala deu cors, lo subjècte deu cors, los quasèrns desbrembats....La varietat de las questions se bastish per ua utilizacion larga deus interrogatius.

Reactivacion e comprengueson generala deu conte : 10 mn

La comprengueson generala deu conte qu'ei evaluada dambe un QCM. Dètz questions suus personatges e las suas particularitats, lo lòc, los objèctes deu conte, las mèrcas d'un conte occitan. Aqueth QCM servish d'evaluacion de la comprengueson orala.

Entà canalizar l'atencion de la classa e trabalhar de cap tà ua reactivacion orala deu conte, lo QCM qu'ei corregit a l'orau.

Comprengueson escriuta : saber legir e interpretar un tèxte. 15 mn.

Lo conte qu'ei legit peu professor pèi distribuit a la classa dambe ua consigna qu'ei fixada suu quasèrn : "Lectura teatralizada deu conte deu Baselic. Quate grops legishen e interpretan los desplaçaments e los gèstes utiles a la comprengueson deu tèxte. Punts avalorats : correccion de la lectura (prononciacion, accentuacion), (8 punts) e de la mesa en scèna deu conte (2 punts)."

Organizacion de la lectura teatralizada:

La classa qu'ei despartida en quate gropes que corresponen a la reparticion de la paraula dins lo conte : lo mèstre, la servanta, lo Baselic e lo narrator. S'agish de despartir la lectura entà que cada eslhève legisca tres o quate linhas.

Organizatz la classa entà deishar un pauc d'espaci : los eslhèves deven explicar la sua version de la dispausicion deus personatges : lo mes possible dambe las suas competéncias oralas.

L'ensenhant dobla las perpausicions deus eslhèves a l'imperatiu. L'introduccion e la repeticion deu temps dins las numerosas perpausicions deus eslhèves endralha un trabalh sus l'imperatiu e la sua utilizacion.

Installatz-vos coma aquò ! Bota-te aquiu ! Hasètz un cercle coma lo potz ! Demoratz imobiles ! Espia pr'aquí ! Tira-te deu potz !

La lectura teatralizada serà pauc ambiciosa. Verifica la comprengueson deu conte e permet d'introdusir los imperatius.

Manipulacion deus imperatius : 15 mn

En classa, l'imperatiu qu'ei frequent : Cara-te ! Caratz-vos ! Seta-te coma cau ! Setatz-vos ! Prenguètz lo quasèrn !

Tornam utilizar los aquesits suu conte entà trobar los imperatius presents dins lo conte :

P. - Es que vos brembatz de çò que ditz la serventa ?

E - Venguètz au potz, mèstre, Espiatz .

P. - E per la corona, que ditz lo mèstre a la serventa ?

E. - Pren-te aquò !

P. - Coma s'apèra aquera faiçon de parlar : Pren-te aquò, espiatz ?

E. - Balhar un òrde, ordonar, parlar a l'imperatiu.

P. - Es que dins lo cors, utilizi imperatius ? Per ajuda, es en generau en debuta deu cors...

E. - Chò... Prenguètz lo quasèrn, setatz-vos !

P. - Se demandi a quauqu'un de se carar, qué demandi ?

E. - Cara-te !

P. - Es per tu, a la segonda persona deu singular deu vèrbe "carar", qué manca alavetz ?

E. - Manca lo "s" finau de la segonda persona deu singular.

P. - Plan, alavetz coma se ditz l'òrde de minjar

Pauc a pauc, los eslhèves son guidats. Los exemples son hornits lo mes largament possible, dambe exemples tirats de la vita de classa o de la vita vitanta.

La classa se torna installar. La fotocopia deu conte qu'ei pegada dins lo quasèrn e los eslhèves hèn lo relhevat deus imperatius presents dins lo conte.

Passatge a l'escriut e re-investiment deus aquesits : 5 mn

Dambe un exercici a l'orau, los imperatius son utilizats. Ua fotocopia supòrt qu'ei distribuida e permet de notar las responsas. Aqueth document presenta un resumit gramaticau sus imperatius.

Aqueth exercici permet d'adobar la memorizacion sintaxica e fonetica.

Sesilha 3

Objectiu : investiment de las competéncias
Competéncias : comprénguer (escotar) ; parlar (prénguer part a ua discutida) ; escríver
Durada : 1 ora

Preparacion

Capacitats

Comprénguer l'orau.

  • Poder comprénguer ua intervencion orala quan ei simpla e clara.
  • las expressions de la vita vitanta e de las relacions socialas, cf. tablèus 1 e 2
  • las instruccions e las consignas simplas. cf. tablèus 1 e 2
  • lo lexic de l'environament pròche : cf. tablèus 1 e 2 ; los vèrbes d'accion e de moviment : avançar, passar, arrestar, se passejar... ; lexic utile per las enigmas e los gatges.

Expression orala de contunh.

L'eslhève poirà produsir d'un biais simple perpaus suu monde e sus las causas : l'eslhève pòt balhar informacions sus, cf. tablèus 1 e 2.

Interaccion orala.

L'eslhève pòt interagir d'un biais simple dambe debit adaptat e reformulacions.

  • comunicacions socialas : cf. tablèus 1 e 2
  • las indicacions chifradas : cf. tablèus 1 e 2 + "Avança de tres casas", "Demòras dus torns".

Coneishenças

  • objectius lexicaus : cf. tablèus 1 e 2
  • objectius fonetics : cf. tablèus 1 e 2
  • objectius gramaticaus : cf. tablèus 1 e 2
  • objectius culturaus : cf. tablèus 1 e 2 + lo jòc en occitan

Transversalitat deus aprentissatges

Parlar :

  • comunicar : escotar l'aute, díser las suas ideas dins ua discutida collectiva, argumentar. Estructurar e augmentar las suas coneishenças.
  • escríver : s'iniciar a un usatge particular de l'escritura en tot bastir un jòc.

Lo materiau de la sesilha

  • grasilha deu jòc de l'auca
  • exercici a l'imperatiu suu còde de la rota

Debanament durada 50 mn

Rituau d'arcuèlh : 5 mn

Salutacions e cortesia, realizacion deu bilhet d'aperet en interaccion orala.

Adishatz a totes ! Coma va ?

  • Adishatz ! Va plan, Pòt anar, mercia !
  • Prenguètz lo quasèrn, la trossa, setatz-vos.

L'interaccion pòt èster augmentada per òrdes ditz peus eslhèves entà organizar la classa : Prenguètz lo quasèrn, la trossa ! Barrem lo quasèrn ! Setem-nos !

Reactivacion deus aquesits : 5 mn

A partir d'illustracions tiradas deu còde de la rota, los eslhèves disen obligacions e defensas (l'ASSR veng un supòrt de cors !)

  • Vira a dreta !
  • Rotlatz a cinquanta a l'ora.
  • Au stop, arresta-te !

Realizacion d'un jòc de l'auca : 30 mn

Entà trabalhar los imperatius d'un biais navèth, los eslhèves deven realizar per grope de dus, o tres un jòc de l'auca.

Deven trobar dètz enigmas o gatges que serviràn peu jòc : aqueras enigmas, aqueres gatges utilizan au maximum l'imperatiu.

Consignas :

  • per dus, realizatz un jòc de l'auca en tot utilizar l'imperatiu.

Lo jòc deu comportar dètz enigmas o gatges a l'imperatiu.

  • Auèi, escrivètz suu quasèrn las enigmas o gatges.
  • Illustratz lo jòc dambe los dessenhs de la debuta deu cors (pòden èster pegats).

Lo jòc serà illustrat dambe los dessenhs de la restitucion dessenhada en sesilha 1.

Totes los documents utiles (quasèrn, diccionaris) son a la disposicion deus eslhèves.

Ua ficha de jòc de l'auca vuèita qu'ei distribuida, cada equipa realiza lo son jòc.

Lo professor demòra atentiu au bon debanament, ajuda a la realizacion escriuta e pratica de l'exercici.

Las fichas seràn sauvadas peu professor que las va numerizar suu servider deu collègi per l'avant-darrèra sesilha.

Donner un ordre

Pour donner un ordre à une personne que l'on tutoie, on utilise en général l'impératif, qui présente la même forme que la 3e personne du singulier de l'indicatif.

Espia ! Canta ! Sortish ! Cara-te !

Pour donner un ordre à plusieurs personnes ou à une personne que l'on vouvoie, on utilise en général l'impératif, qui présente la même forme que la 2e personne du singulier de l'indicatif.

Espiatz ! Cantatz ! Sortishètz!

Caratz-vos !

Irréguliers

Vei ! Vatz ! Va ! Allez !

Vèn /Vèni ! Venguètz ! Viens ! Venez !

Tè ! Tiètz ! Tiens ! Tenez !

Interdire

Pour défendre de faire quelque chose, on utilise le subjonctif avec la négation.

Ne cantes pas ! N'espies pas !

N'ausishes pas ! Ne te planhas pas !

Document (format PDF) :Obligacions e defensas

Document (format PDF) :Realizacion d'un jòc de l'auca

Sesilha 4

Objectiu : numerizacion deu jòc
Competéncias : comprénguer (escotar) ; parlar (prénguer part a ua discutida) ; escríver
Evaluacion : escríver ; evaluacion deu jòc
Durada : 1 ora

Preparacion

Capacitats

Comprénguer l'orau.

Poder comprénguer ua intervencion orala quan ei simpla e clara.

  • las expressions de la vita vitanta e de las relacions socialas : cf. tablèus 1, 2 e 3
  • comprénguer las instruccions e las consignas simplas : cf. tablèus 1, 2 e 3 + Instalatz-vos, Draubishètz lo talhèr occitan.
  • comprénguer lo lexic de l'environament pròche : cf. tablèus 1 e 2
  • los vèrbes d'accion e de moviment : avançar, passar, arrestar, se passejar...
  • lo lexic deu jòc : ua casa, lo dat, jitar, jogar...

Expression orala de contunh.

L'eslhève poirà produsir d'un biais simple perpaus suu monde e sus las causas.

Informacions.

L'eslhève pòt balhar informacions sus : cf. tablèus 1, 2 e 3

Interaccion orala.

L'eslhève pòt interagir d'un biais simple dambe debit adaptat e reformulacions.

  • comunicacions socialas : cf. tablèus 1, 2 e 3
  • las indicacions chifradas : cf. tablèus 1, 2 e 3

Coneishenças

  • Objectius lexicaus : cf. tablèus 1, 2 e 3
  • Objectius fonetics : cf. tablèus 1, 2 e 3
  • Objectius gramaticaus : cf. tablèus 1, 2 e 3
  • Objectius culturaus : cf. tablèus 1, 2 e 3

Transversalitat deus aprentissatges

Parlar

  • comunicar : escotar l'aute, díser las suas ideas dins ua discutida collectiva, argumentar
  • estructurar e augmentar las suas coneishenças.

Escríver.

S'iniciar a un usatge particular de l'escritura en tot bastir un jòc.

Mestresa deu B2I : aquisicion deus domènis 1 (de C1.1 à C1.6), 3 (C.3.3, C.3.7), 4 (C.4.3, C.4.5)

Lo materiau de la sesilha

  • grasilha deu jòc de l'auca
  • servider informatic deu collègi
  • logiciau de retòca fotò

Debanament | durada 50 mn

Rituau d'arcuèlh : 5 mn

Salutacions e cortesia, realizacion deu bilhet d'aperet en interaccion orala. Adishatz a totes ! Coma va ? Adishatz ! Va plan. Pòt anar, mercia !

L'interaccion qu'ei augmentada per òrdes ditz peus eslhèves entà organizar la classa e la mesa en rota deu cors:

Prenguètz lo quasèrn, la trossa ! Barrem lo quasèrn ! Setem-nos !

E enqüèra : Installatz-vos a un pòste. Draubishètz lo talhèr occitan ...

Reactivacion de las consignas e objectius : 5 mn

Los jòcs estón numerizats e se pòden trobar sus servider deu collègi. Ara, los eslhèves van ajustar los sons gatges e las suas enigmas e acabar la decoracion deu son jòc dambe lo logiciau de retòca fòto.

Numerisazion deu jòc de l'auca : 40 mn

Aquera fasa pòt variar en fonccion deu nivèu de mestresa informatica deus eslhèves.

L'activitat guidada e enquadrada se pòt hér dins un temps pro cort.

Las principalas accions consistan a :

  • escríver tèxte dambe caractères especiaus (vocalas accentuadas ò, í, ó, ú)
  • colorar las casas
  • peus mes esberits, seleccionar e ajustar cliparts, gifs o hons d'ecran entà melhorar la presentacion deu jòc.

Aquera activitat de mestresa de las tecnicas informaticas serà de bona ajuda entà evaluar en occitan lo Brevet Informatic e Internet.

Permet d'evaluar :

  • domèni 1 : S'apropriar un environament informatic de trabalh. De C1.1 à C.1.6
  • domèni 3 : Crear, produsir, tractar, espleitar donadas.

C.3.3 : Sèi botar dins un mèma document mes d'un element (tèxte, imatge...)

C.3.7 : Sèi tractar un fichièr imatge dambe un logiciau consacrat e en particular entà modificar las suas proprietats fondamentalas.

Autas possibilitats de validacion :

  • domèni 4 : S'informar, se documentar.

C.4.3 : Sèi utilizar las fonccions principalas d'un utís de recèrca.

C.4.5 : Sèi seleccionar resultas pendent ua recèrca.

Los jòcs son estampats peus eslhèves e evaluats per l'ensenhaire en fonccion :

  • de la correcccion de las estructuras sintaxicas (10 punts),
  • de la pertinença de las questions (4 punts),
  • de la mestresa deu logiciau (4 punts)
  • e de l'aspècte generau deu jòc : netetat e organizacion de la progression (2 punts).

Sesilha 5

Objectiu : jòc en occitan e utilizacion de las competéncias
Competéncias : comprénguer (escotar, legir) ; parlar (prénguer part a ua discutida, parlar de contunh)
Evaluacion : parlar (parlar de contunh, prénguer part a ua discutida)
Durada : 1 ora

Preparacion

Capacitats

Comprénguer l'orau.

Poder comprénguer ua intervencion orala quan ei simpla e clara.

  • las expressions de la vita vitanta e de las relacions socialas : cf. tablèus 1, 2, 3 e 4
  • comprénguer las instruccions e las consinhas simplas : cf. tablèus 1, 2, 3 e 4
  • comprénguer lo lexic de l'environament pròche : cf. tablèus 1, 2, 3 e 4

Expression orala de contunh.

L'eslhève poirà produsir d'un biais simple perpaus suu monde e sus las causas.

  • informacions : l'eslhève pòt balhar informacions sus Cf. tablèus 1, 2, 3 e 4 + Règlas deu jòc : avança, passa lo ton torn...
  • díser lo son sentit : encoratjaments, contentèr, pena... Qu'ei plan ! Ganhat ! Perdut ! Pas possible ! Mancat !...

Interaccion orala.

L'eslhève pòt interagir d'un biais simple dambe debit adaptat e reformulacions.

  • comunicacions socialas : cf. tablèus 1, 2, 3 e 4 + - ordonar o deféner : Passa ton torn, avança de duas casas
  • las indicacions chifradas : cf. tablèus 1, 2, 3 e 4 + Avança de tres casas, Demòra dus torns.

Coneishenças

  • objectius lexicaus : cf. tablèus 1, 2, 3 e 4
  • objectius fonetics : cf. tablèus 1, 2, 3 e 4
  • objectius gramaticaus : cf. tablèus 1, 2, 3 e 4
  • objectius culturaus : cf. tablèus 1, 2, 3 e 4

Transversalitat deus aprentissatges

  • comunicar : escotar l'aute, díser las suas ideas dins ua discutida collectiva, argumentar
  • estructurar e augmentar las suas coneishenças

Lo materiau de la sesilha

  • grasilha deu jòc de l'auca
  • un dat

Debanament | durada 50 mn

Rituau d'arculh : 5 mn

Salutacions e cortesia, realizacion deu bilhet d'aperet en interaccion orala. Adishatz a totes ! Coma va ? Adishatz ! Va plan, Pòt anar, mercia !

L'interaccion qu'ei tostemps presenta, los eslhèves son convidats a utilizar las suas competéncias.

Hasètz duas equipas ! Causishèm un nom d'esquipa ! ...

Presentacion deus jòcs de l'auca numerizats e deus objectius de la sequéncia : 5 mn

Entà tornar balhar la sua dimension au projècte, qu'ei utile de tornar brembar a la classa la progression e los objectius de la sequéncia:

Per dus, realisatz un jòc de l'auca en tot utilizar l'imperatiu. Lo jòc deu comportar dètz enigmas o gatges a l'imperatiu.

Verificatz los aquesits culturaus de la sequén­cia dambe quauquas questions :

Diga-me coma s'apèra lo conte ?

Torna me díser lo nom deu collector ?

Explicatz-me lo ròtle deu collector ?

Podètz contunhar per ua verificacion deus aquesits suus elements deu conte e tornar activar los aquesits sus l'imperatiu :

P. - Coma ditz la servanta au mèstre quan es pròche deu potz ?

E. - Venguètz au potz, mèstre !

P. - Qué demandi a quauqu'un quan voi lo silenci ?

E. - Cara-te ! ...

Presentacion deus elements de notacion e de correccion : 10 mn

Lo professor presenta los critèris de notacion per la correccion deu jòc :

  • correccion de las estructuras sintaxicas (10 punts),
  • pertinença de las questions (4 punts),
  • mestresa deu logiciau (4 punts)
  • aspècte generau deu jòc : netetat e organizacion de la progression (2 punts).

Las pecas que son tornadas son tractadas en aplicacion au tablèu. La correccion qu'ei fixada suu quasèrn per la classa. Se problèmas de comprengueson demòran, tornatz prénguer los elements de la vita de classa, presents dins lo rituau de debuta de cors, apujatz-vos sus ua demonstracion escriuta entà sollicitar tan la vista coma l'escota.

Jòc en classa : 40 mn

Avant lo jòc, l'ensenhant questiona la classa entà hér descobrir l'environament orau deu jòc : los encoratjaments, la pena, lo contentèr, totas las cridas que s'entenen pendent un jòc :

P. - Coma se va díser l'òrde peu vèrbe "jogar"?

E. - Jòga, jogatz

P. - E entà díser a un d'avançar ?

E. - Avança !

P. - S'ètz uroses, qué vatz díser ?

E. - Ganhat ! Plan! Ginhèc ! Quin astre ! Òsca !...

P. - S'avètz perdut, qué vatz díser ?

E. - Qu'ei pas possible ! Mancat ! Perdut ! Qu'èm mau-astrucs ! ...

Lo professor precisa tanben que las equipas receberàn ua nòta d'animacion e de disciplina pendent lo debanament deu jòc : tornatz díser las consignas utilas entà vos parar de situacions tròp vivas !

Las equipas deven utilizar lo mes largament possible los elements d'animacion perpausats (encoratjaments, consignas...).

Entà qu'un maximum de jòcs sian utilizats, podètz organizar ua competicion dambe cambiament de grasilha a cada partida. Significa que i aurà mes d'ua equipa. Per un bon debanament de l'ora de cors, las partidas se debanan las uas apèi las autas.

Atau, totas las equipas receberàn ua nòta de concepcion e d'animacion. Los eslhèves deven parlar de contunh en tot utilizar l'imperatiu.

Lenga e país d'òc, n°48, page 43 (06/2009)
Lenga e país d'òc - Lo baselic