Practicas

Exposicion a la lenga e aprendissatge dins l'ensenhament bilingüe

André Clement, conseiller pédagogique en occitan, département de la Lozère

Organizacion del talhièr

Lo talhièr se debanèt del biais seguent :

  • una presentacion e un comentari dels tres documents que foguèron balhats al participaires, (veire documents junts)
  • una discutida sus aqueles documents que son de ges de biais de certitudas teoricas mas que son aquí per asorgar la discutida. Es a dire : lo ròtle de la lenga en classa bilingüa, l'interaccion en classa bilingüa e las menas de discorses emplegats per l'ensenhaire, la lenga e las disciplinas.
  • una sintèsi que portèt mai que mai sus de punts teorics joslevats per la discutida. Ex. : quin es lo ròtle dins la classa entre la "foncion auxiliària" e la "fonccion constitutiva"?

Del punt de vista general, los participaires trobèron que los documents coma la discutida los ajudèt a clarificar lor biais d'èsser en classa bilingüa e d'i ensenhar las disciplinas.

Los documents

Doc. 1 Lenga e disciplina : quin ligam ?

Lo lexic disciplinari

Lo lexic disciplinari s'apièja sus una pro granda transparéncia interlinguistica. La tòca es doncas de balhar als apreneires las competéncias necitas per espleitar d'a fons aquela transparéncia.

La proximitat linguistica de l'occitan e del francés deuriá ajudar. L'amira contrastiva, sembla un mejan bon per trabalhar sus : la comparason dels mots en occitan e en francés ; las règlas de passatge d'una lenga a l'autra ; lo reperatge dels radicals, afixes, sufixes ; l'exploracion dels camps derivacionals ; l'espleitacion de l'etimologia ; lo trabalh sus las familhas de mots dins cada lenga e entre elas, l'aquisicion del lexic es ligada a las situacions d'aprendissatge qu'an per tòca la conceptualizacion disciplinària.

Tipes de discorses e mejans lengatgièrs

A) Aspècte transversal dels tipes de discorses.

Se i a ben de diferéncias entre las disciplinas, i a tanben una tipologia que se sembla :

  • l'istòria e las matematicas emplegan mai que mai lo discors argumentatiu,
  • l'istòria e los arts visuals emplegan mai que mai lo discors narratiu.

"Bien que chacune d'entre elles dispose d'un langage propre et d'un lexique spécialisé, la manière d'organiser ce lexique et de s'en servir pour montrer, démontrer, expliquer, asserter, résumer, etc. met en jeu des types de discours qui traversent les disciplines" (Gajo & Serra 1998) Cal anar pauc a cha pauc del discors narratiu al discors argumentatiu.

B) Tipes de discorses e disciplinas :

  • Matematicas : "En mathématique, il s'agira de formulations parallèles, posées comme strictement équivalentes, renvoyant à des définitions, à des règles, à des démarches qui ne sont pas liées à une langue particulière mais qui requièrent une mise en forme rigoureuse et conventionnelle pour leur expression dans un langage mathématique et une langue naturelle" (Coste 2000)
  • Istòria : En histoire "il n'y aura pas équivalence stricte : définitions, démarches et interprétations seront fortement marquées par les langues et cultures en présence" (Coste 2000)
  • Arts visuals : Es una disciplina ont se pòt desenvolopar lo "plurilengatge". A un vocabulari ben a ela (colors, nuanças, matèrias, formas). Jòga a l'encòp al nivèl operacional e emocional. L'apreneire se maina de la diversitat granda dels mejans qu'a per exprimir çò que fa e per dire çò que sentís.

Doc. 2 L'interaccion en classa bilingüa

La lenga pòt èsser lenga-objècte d'ensenhament/aprendissatge o lenga-otís al servici d'aprendissatges disciplaris. Los enjòcs son desparièrs se s'agís d'aquesits lengatgièrs o d'aquesits disciplinaris. L'interaccion en classa bilingüa emplega doas menas de discorses (*)  :

Lo discors regulatiuLo discors constitutiu
Estructura e règla las activitats didacticas
  • Es lo discors :
  • emplegat per la vida de la classa ,
  • estructura los escambis entre ensenhaire e apreneires se sarra dels discors familhièr.
Ensenhaire "atencionat" per çò qu'es
  • l'emplec de la lenga 2
  • la qualitat de l'interaccion.
Es especific a una disciplina donada.
Es lo discors de l'enonciacion dobla :
  • dins lo meteis acte de paraula, i a dos camins enonciatius subrepausats :
  • lo primièr bota en relacion los ròtles de l'ensenhaire e de l'apreneire,
  • lo segond implica de ròtles variats definits pel rapòrt a la tasca en cors.
Ensenhaire "expèrt" per çò qu'es
  • dels sabers disciplinaris
  • de la mestresa linguistica.

Doc. 3 Ligams entre las activitats disciplinàrias e lor dimension linguistica.

Podèm destriar tres nivèls de relacion entre las activitats disciplinàrias e la lenga utilizada per las menar.

Nivèl 1
Son d'activitats que per las menar òm se podriá passar de la lenga. Mas dins lo mitan escolar s'acompanhan de verbalizacion.
Son d'activitats fòrtament contextualizadas. An un rapòrt sarrat entre paraula e objèctes/accions.
Favorisson l'aprendissatge linguistic.
Ex. : far un exercici d'educacion fisica, far un dessenh, bastir una maqueta...
La lenga a una foncion regulativa.
Nivèl 2
Son d'activitats ont lo discors mena a una nocion que sol lo lengatge abstrach la definís.
La coneissença es bastida a partir d'un lengatge especializat.
Trabalhar en L2 es subretot un trabalh sus la reformulacion.
Ex. : rasonament deductiu en matematicas, en quimia, en fisica,...
La lenga a una foncion auxiliara.
Nivèl 3
Son d'activitats ont lo discors es lo luòc que lo concèpte se i bastís (**) .
Son d'activitats marcadas fòrtament per la cultura de la lenga que las ensenha.
Es de bon comparar las connotacions culturalas portadas per las doas lengas.
Ex. : "1907" e "1907", "fête" e "fèsta", "soleil" e "solelh".
La lenga a una foncion constitutiva.

(*) Gajo & Serra 1998 :10, d'après Willis 92 : De l'alternance des langues à un concept global de l'enseignement des disciplines, Aoste, Assessorat de l'éducation et de la culture

(**) Remarcas sus la bastison d'aquela mena de concèptes :
- se fa dins la durada,
- d'un biais discret e ponctual,
- per teulatge successiu,
- amb d'espiralas de coneissença que s'amolonan, venon de mai en mai complèxas e càmbian amb lo temps.
Son pas de concèptes qu'un còp aquesits bolegan gaire coma los concèptes geometrics (triangle) o matematics (nombre).
Esquèma bastit a partir de : Education bilingue et plurilinguisme. Le cas du Val d'Aoste Marisa Cavalli. LAL, Didier, 2005 e adobat en lenga occitana per A. Clément CPD-LCR 48.

Lenga e país d'òc, n°47, page 67 (12/2007)
Lenga e país d'òc - Exposicion a la lenga e aprendissatge dins l'ensenhament bilingüe