Tèxtes

Lo vin dels poëtas

Claire Torreilles

A l'amic Foulque

Lo sonet es estat mes en grafia classica per de rasons pedagogicas.

Es trach del darrièr recuèlh postum de Belaud, Los Passatemps.(150 sonets e qualques cançons, compausats entre 1570 e 1580). L'epicurisme dins lo sonet XX es lo del desir, la promessa d'una "repaissuda" dins la bastida de l'amic Foulque, un dels "Arquins" que frequentava lo poëta en cò del Governor, companhiá requista que i trobam Du Périer, Malherbe, Chasteuil, César de Notredame, que totes son dedicataris de sonets de Belaud. Son d'umanistas epicurians e libertins, que parlan latin .. sonque quand an begut ! Se fan plaser de parlar latin, çò que fan pas en èstre dejuns per defugir lo pedantisme. L'Arcadia es a posita dins aquela poësia oraciana del jardin, ont lo tèma antic se colora de provençalitat presenta : la bastida de l'amic fortunat es un refugi de frescor dins la calor de la prima, amb sa trelha, sa fònt "au fresc esconduda". Las noiriduras aquí son carnencas e acompanhadas de vin. Belaud pren plaser a compausar la taula en "naturas mòrtas" a la Desportes. Veire sus aquel sicut : G. Gouiran, "Saveurs provençales chez Bellaud de la Bellaudière", et G. Gibelin "Mangiscas, societat e literatura" in Practicas 15/16. Lo poèma debana los motius entrebescats del beure e del manjar, amb una riquesa lexicala per lo vin : beure, flascon, soflar, foita-vin. Es l'inspiracion bachica que domina, dempuèi la trelha fins a la corona de pampras e de rasims que mena a l'evocacion finala d'un Bacchus en majestat per "l'onor dau Dieu de la botelha", coma la trobam dins un grand nombre de tablèus pintrats de la Renaissença.

Poème :A l'amic Foulque

Als camaradas de taula

Lo tèma del vin inspirator que Godolin i consacra mai d'un poëma, cançons o epigramas, dins caduna de sas Floretas, es aquí polidament tractat en quatre quatrens e dos refranhs. Coma en cò de Belaud, lo beure es inseparable de l'amistat e de la bona societat. Lo veire a la man, a mitat destacat del mond real, ligant en ritme goladas e estròfas cantadas, s'adreiça als "jantis companhons" en lor portant un brinde. Lo ton de confidéncia risolièra s'acòrda plan amb la fluiditat de la lenga, a l'encòp sabenta dins sa sintaxi e sas perifrasas literàrias e naturala dins l'utilizacion que fa Godolin, coma pertot, de las expressions familièras.

Poème :Als camaradas de taula

Las vendémias de Pinhan

Dins son poëma de dos cants e mai de tres cent vèrses, compausat tre 1780, Las vendémias de Pinhan, Auguste Rigaud, comerçant montpelhierenc e autor anacreontic jos la Revolucion e l'Empèri, evòca las vendémias dins lo vilatge de Pinhan, prèp de Montpelhièr. Realisme galant e referéncias mitologicas (que serà l'escasença d'explicitar amb los escolans) se crosan dins aquel passatge de bon legir per sa lenga transparenta e son inspiracion tipicament epicuriana d'Ancian Regime. Veire tanben lo passatge citat per Felip Gardy dins Lenga e País 22, "Un ethnologème, la caponada", p. 6-7. Per de rasons pedagogicas, donam lo tèxt en grafia classica.

Poème :Las vendémias de Pinhan

La vinassèra Autona

Lo gascon Jean-Géraud Dastros,
de Sant-Clar de Lomaha (1594-1648), publica en 1636, a Tolosa : Lou beray et naturau gascoun. En las quoüate sasous de l'an, que tornarà prene dins Lou trimfe de la lengouo gascouo (1642) sous le titre de Playdejat de las quoüate Sasous. Aqueste plaidejat de las quatre Sasons es un jutjament poëtic, dins lo biais antic, que lo jutge n'es lo "Pastor de l'Arratz". Lo pastre, alongat long del "ribatge gai de l'Arratz", un riu de Lomanha, vei paréisser davant el las nimfas de las quatre sasons. Caduna se ditz mai bèla e mai agradiva e mai favorabla a l'umanitat. Es l'escasença d'una poësia ornamentala dins lo gost manierista que pren plaça dins las variacions artisticas nombrosas sul tèma de las sasons, dels sègles XVI a XVIII, d'Arcimboldo
a Vivaldi. Mas aquí las allegorias son totas femininas. Per la "vinassèra Autona",
lo vin es un de sos mai bèls arguments. Lo poèma s'acaba sus la vision de la nimfa coronada de pampres.

Poème :La vinassèra Autona

Al solelh

Antonin Perbòsc (1861-1944) es regent a Comberouger quand escriu Lo Gòt occitan, 1903, recuèlh d'inspiracion panteïsta a la glòria del vin e del solelh que l'amadura. Los dos tercets d'aqueste sonet religan, coma en cò de Godolin, mas amb mai de solennitat, lo vin a l'inspiracion poëtica. La mitologia laissa plaça, en cò de Perbòsc, a una simbolica personala de fuòc, de tèrra e de sang qu'exprimís lo cicle sacrat de la vida.

Poème :Al solelh

Concors d’afichas del projècte academic de Montpelhièr.
Aficha de Lydie Crouzet et Marine Bérard, licèu Joseph Vallot, Lodèva.

Lenga e país d'òc, n°46, page 63 (04/2007)
Lenga e país d'òc - Lo vin dels poëtas