Practicas

Comptinas al collègi

Carina Maury

La comptina, de segur, es de bon utilizar a l'escòla, coma es recomandat per exemple dins lo programa per lo primièr gra1 a costat de las autras formas tradicionalas: formuletas, provèrbis, devinhòlas2...

E mai en collègi disèm qu'es de bon utilizar per aprene la lenga.

Los escolans causisson de venir en cors d'occitan per aprene la lenga. Mai d'un còp, la fami­lha, al sens larg, es concernida per sa causida. Totes los pensaments son de considerar, qu'es "lo pichòt" que los pòrta. Lo mai bèl, lo mai comun, es de saber se capitarà de parlar. La question es grèva: cossí parlar una lenga qu'òm conois pas brica? Es qu'òm deu esperar de la mestrejar per l'utilizar? E quant de temps? Es la question que tafura, e que se pòt tradusir per de bregas de familhas quora lo dròlle a de respondre a la question que tua: "Alara, cossí èra?"

Es al professor de prene en compte, tre lo primièr cors, aquelas espèras, per donar a l'enfant l'escasença de se valorizar, e de valorizar, tot a l'encòp, l'imatge de la lenga que n'es portaire.

Tre lo primièr cors, totes los objectius, sociologic, cognitiu, cultural e linguistic son presents. Lo professor los pòt pas ignorar dins sa practica. Anam veire cossí la comptina permet d'aténher aqueles objectius.

La comptina es un esplech interessant perqué permet un apròchi de la lenga novèla sonque a l'oral. L'escrich es pas necite, que la comptina es facha per èsser repetida, memorizada, retenguda. Es de bon comprendre, brèva, ritmada, redondanta dins la sintaxi e lo vocabulari. En mai d'aquò, sa recitacion es acompanhada d'una gestuala (jòcs de dets per exemple) que precisa e sosten lo sens.

I a diferentas menas de comptinas, per se desplaçar, se bolegar, comptar, breçar, e totas n'apèlan a una activitat de la vida cotidiana de l'enfant (se noirir, aprene, jogar, dormir...). Fan referéncia a mantunas fasas de son desvolopament3.

Dins lo cors de lenga, aquesta dimension es de prene en compte e d'utilizar per crear un ambient particular d'escota fina, de receptivitat, que favoriza l'aprendissatge. Los escolans son dispausats a far l'esfòrç que cal per aprene la comptina. Aquesta motivacion es possibla quand lo professor a consciéncia de far partejar lo plaser autentic qu'es lo sieu a dire la comptina.

Es aqueste plaser, experimentat per lo primièr còp amb la comptina, que serà cercat a cada aprendissatge novèl. E mai los escolans mai avançats - e mai los adults! - se laissan anar, de còps que i a, a recitar aquestas formulas enfantolidas que lor donan encara, amb un reire-plan de regression permesa, lo plaser de la bona lenga e de la formula eficaça...

La tòca es d'importància, doncas. La comptina, tan brèva siá, pòt fondar d'un biais duradís l'aprendissatge lingüistic, en assegurant la motivacion que cada recitacion reactiva.

Vejam qualques elements fondamentals dins l'aquesicion d'una comptina.

  • Sovent es laissada per la fin del cors, perqué es considerada dins son aspècte ludic. Aital son interès es segondari, e son eficacitat mendre. La cal metre puslèu a la debuta del cors, quand l'escolan a encara una bona capacitat de concentracion per reténer las frasas, amb lo ritme, los accents de mots e de frasas, los sons, far los bons gèstes e obténer lo plaser cercat.
  • La prononciacion de sons especifics de la lenga se met en plaça, e un còp memorizats serviràn de referéncia per la seguida dels aprendissatges. Lo professor acompanha l'esfòrç en fasent repetir e repetir, sens crenta de lassitge, fins a entendre lo son corrècte.
  • Parièr per l'accent tonic qu'es portat per lo ritme de la comptina. Coma per la cançon, es un biais de porgir d'esquèmas d'intonacions que los discorses se i apiejaràn d'un biais analogic o quasiment per intuicion...
  • Quand la comptina es memorizada, lo trabalh es pas encara acabat. Demòra l'apropriacion individuala e mai collectiva, per que pòsca servir de material de referéncia dins la seguida. Lo grop s'apropria una comptina en se jogant sus lo biais de dire, lèu-lèu, al mai lèu, plan-plan, doçament, en articulant, per se rire eca... Aital los escolans defugiràn la recitacion estereotipada e artificiala.

La comptina es un ben patrimonial autentic que pòt venir creatiu. L'escritura poëtica, la cançon sabon s'empeutar sus de practicas de lenga populara, de Loïsa Paulin e Perbosc a Roland Pecout o Max Rouquette. Los provèrbis tot parièr pòdon servir amb d'escolans mai grands per de jòcs de memorizacion e de diccion, per de referéncias e d'escambis rituals que fan del cors de lenga un moment de lenga partejada.

En conclusion, jos una aparéncia ludica, los enjòcs de l'utilizacion de la comptina despassan la quita recitacion: l'aprene es la prene, pausar una fondamenta per bastir sa lenga. L'interès dels escolans es totjorn viu, la motivacion s'apren a de causas simplas, pro que sián un pauc conscientizadas e plan expleitadas.

(1) www.cndp.fr/doc_administrative/programmes/primaire/cycle2.htm

(2) Danielle Julien, "Comment commencer l'occitan à la maternelle?", Lenga e país d'òc n° 2, 1983.
Florian Vernet, Initiation au provençal en cycle 2

(3) Marie-José Fages-Lhubac, Josiane Ubaud, Canta, canta, neneton, Chansonnier totémique languedocien, éditions Modal, La Falourdière, 79380 Saint-Jouin-de-Milly.

Lenga e país d'òc, n°43, page 35 (10/2005)
Lenga e país d'òc - Comptinas al collègi