Editar, traduire, ensenhar

Lo fuec de Sent-Joan

Marcela Delpastre

Quò se fai ben d'enguera pauc que pro, mas a si fòrt de zo defendre, quò 'chabarà ben per se perdre. La nuech de Sent-Joan, tanleu lo solelh coijat, se fasiá de grands fuecs de branchas e de frodassa, dins un chamin o ben a la cima de quauque pueg.

Tot lo vialatge lai s'assemblava. Quauqu'un cridava la pregiera, las litanias que chaliá. Après aquò, la jounessa chantava, dançava, s'amusava, arcava lo fuec.

Lo fuec de Sent Joan es lo pus gente de l'annada, fai la pus brava flamba, que monta dins la nuech pomelada, en estialar lo ciau d'estindòlas. Ràia coma lo solelh.

'Queu fuec brusla pas. Quò es çò qu'òm pòt lo trauchar sens dangier. Lo chau arcar nòu còps, mas sens comptar. En passant dins la flamba e dins la fumada, òm se beneisís, òm pren de las fòrças per tota l'annada.

Lai fan passar tanben las erbas de Sent Joan. 'Quelas erbas, que chas nos son mai que mai las flors de suauc, l'espinasson, la nosilhiera, lo tremol, lo vernhaud, lo nogier, lo baubi de Sent Joan, la faugiera bastarda e la ròsa. Las chau culhir la velha de la festa, davant solelh levat. Òm ne'n boqueta las pòrtas e las fenestras. Çò que demòra òm zo liga emb dau blat espijat, e apres aver passat aquelas jarbas dins la flamba dau Sent Joan, nòu còps sens comptar, òm las garda tota l'annada. Quand los auratges se levan, i a mas de ne'n far bruslar un pauc dins lo fogier, los toneires s'escartan e las nivols fondan dins l'aer.

Los gròs tisons de Sent Joan, que chau conservar e far bruslar de la mesma maniera, gardan maitot dau toneire.

E lo liam de blat verd, sufís de ne'n prener sus lo còp una palha dins tota sa lonjor dempuei la raiç d'aiciant'a l'espija, de la se noar tot lo torn de las rens, sens la tirar d'aicia que tombe ; aitau òm se garís daus raumatismes, e los meissoniers, tant que trabalhessen, n'auràn pas de dolors dins l'eschina 'queste estiu.

Quand la flamba comença de baissar, e que los gròs tisons son un bon pauc bruslats per un bot, quò es alaidonc qu'òm los vira de costat. E chau ne'n tirar un, pas tròp long mas b-assetz gròs, per far las rabas. 'Queu que fai las rabas pren lo tison dins sa man, lo fai virar a bot de braç d'aicianta que siaja ben viu, mai que balhe quauqua pita flamba. Alaidonc, de tot son eslanç, lo geta en las branchas d'un pomier onte s'esbrisa en mila estindòlas que vòlan coma de las estelas. Tant mai i a d'estindòlas, e tant mai son vivas, tant mai i aurà de rabas, e tan mai seràn gentas.

Chau d'enquera prener quauques pitits tisons, o ben daus charbons, e anar còp sec marcar d'una crotz totas las fenestras e totas las pòrtas de la maison mai daus bastits.

Mas davant de se 'nanar, chadun 'massa una peira e la geta dins las brasas, per signe de sa presencia. 'Quelas brasas 'chabaràn de comar tota la nuech, chau pas las tuar de p'una maniera. L'endeman matin, los mainatges se levaràn d'abora e aniràn veire jos las peiras, si lai trobaràn pas los piaus de Senta-Vierja. Ven s'assetar dessús, e lai penchena sos braves piaus rosseus. 'Quilhs que tomban, los cata jos la peira.

Source : "Lo fuec de Sent-Joan", Contes populaires du Limousin, Tulle, Lemouzi, n°66, 1978.

Lenga e país d'òc, n°52, page 121 (09/2012)
Lenga e país d'òc - Lo fuec de Sent-Joan