Tèxtes

La malautiá de la vinha

Enric Laurès

Èra per las tres fes qu'un bon chuca-brotilha1
Lo rabassièr sul còl, arribava a la vinha
Cada jorn resolgut de l'anar derrabar.
Mes, quand i èra, son còr podiá pas i tombar.

Sa vinha patís l'oïdium... de dos ans a pas donat de vin, e lo trabalhador n'a pas begut, a pas pus de vam !

Ont ai aquela ponha
Quand, a son de ponhet e sans faire la tronha
Amb una dama-jana au mens de dètz cartons
Ne vojavi plen veire a vint, a vint-e-dos ?
Quand amb un barricòt d'una pagèla e mièja,
Beviái coma un vaissèl beu amb la tremeja
Aquí glo-glo, glo-glo, sans lo braç me morir
Sans languir de pausar, sans flacar, sans pallir ?
E lo jorn del parí, beure au mens un quart d'ora
Amé l'embut de boès, l'embut de canta-plora ?2
Aquò, si, qu'èra un temps ! Mes aquel gus de mal
Me rend espelofit coma un an d'espital.

Se ditz que se derraba sa vinha e que la malautiá s'acaba, serà arroïnat !

Pasmens, se l'an que ven, florada, fresca, bèla,
Cargada de rasims coma un pomièr de flors
La vinha repreniá sas primièras favors
E que, per recaptar la vendémia novèla,
Vejèssem tot en trin, carretas, faunhadors,
Vaissèls, tinas, semals, panièrs vendemiadors,
Lo premsaire assetat al ras de la canèla
Sangbeure, tirar l'enche al fumet capitós
Que monta daus los cabirons,
Lo gavach qu'es vestit o de sarga o de tela,
Aveire tot l'argaud avinatat, onchós
E ieu veire ma vinha un lenhièr d'estelons
E me brutlariái la cervèla !
[...]
O gus d'oïdium ! agacha, aquí ton òbra !
T'amagas per las flors coma fa la colòbra
E quand as empestat la vinha amb ton veren,
Te tòrnas enanar sans far semblant de ren.
Aja pietat del monde, e de ieu en persona,
Lo vinagre val mai que l'aiga la milhona !

ponha : fòrça del ponhet
una pagèla : 60 litres
tremuèja : trémie, gros entonnoir
faunhar : fouler
vaissèl : foudre, gros tonneau
tina : grande cuve, semal comporte
sangbeure : convoiter ; enche : tuyau
cabirons : chevrons
sarga : serge
argaud : sarrau, blouse
estelons : petit bois

(1) Èra lo tresen còp...

(2) chantepleure, mena d'asaigador en tèrra

Source : La malautié de la bigno, 1855.

Lenga e país d'òc, n°46, page 34 (04/2007)
Lenga e país d'òc - La malautiá de la vinha